. . .
. .


Zor Kullanma Yoluyla Liderlik

Bu liderlik tipinde, ekip uyelerinin gonullu bir calismalari yoktur. Yapilan tum calismalar liderin baskisindan korkuldugu icin yapilir. Simdi dilerseniz oncelikle bu baski ve zor kullanma yontemlerini inceleyelim.

Zor Kullanma ve Baski Yontemleri:

1- Fizik Gucu Kullanma: Bu yontem tarih boyunca en eski yontemdir. Bir grubu harekete gecirmek icin fizik gucunun kullanilmasi en basit ve gurur kirici yontemdir. Insanlar hayvanlari egitirken veya bir yerden bir yere gotururken, fizik gucu gerektiren islerde kullanirken bu yontemi kesfetmisler ve daha sonra da diger insanlar uzerinde kullanmaya baslamislardir. 2000 yilina girerken bu yontem hala gecerliligini surdurmektedir. Herhalde birkac bin yil daha da gecerli kalacaktir. Bu yontemi cagristiran onemli kelimeler: tokat, yumruk, dayak, vurmak, fiske, kulak cekmek, isirmak, tecavuz, dovmek, eziyet, iskence vbg.

2- Silahli Guc Kullanma: Silah kullanma da eski bir yontemdir, bu yontemde vahset hep ayni kalmis ancak teknolojinin gelismesiyle kullanilan silahlar degismistir. Eski caglarda agac parcasi, tas gibi dogada bulunan ve herhangi bir isleme gerektirmeyen nesneler silah olarak kullanilmis. Daha sonra dogada bulunan maddeler islenmeye baslanip silah olarak kullanilmaya baslanmis. Avcilik da silahlarin gelismesine yardimci olmustur. Sanayilesme ile birlikte silahlarin etkiledigi insan sayisi artmis ve gunumuzde de goruldugu gibi kitle imha silahlari gelismistir. Bu silahlarin etkisinden kurtulmak icin tabiiki boyun egmek istenilenleri yapmak zorunda kalmislardir. Bu yontemi cagristiran kelimeler bir hayli fazla: tas, sopa, bicak, mizrak, kilic, tabanca, top, tufek, bomba, atom, nukleer bombalar, kimyasal silahlar, savas, teror, eskiya, vbg.

3- Ekonomik Guc Kullanma: Fizik gucu kullanmak icin fizik gucune, silah gucu kullanmak icin silaha ve tabiiki de ekonomik guc kullanmak icin ekonomik guce sahip olmak lazimdir. Fizik gucu ve silah gucu kolayca tanimlanabilir, ancak ekonomik guc duruma, zamana ve yere gore degiskenlik gosterir. Ekonomik guc su kaynaklariniz olacagi gibi, bazen petrolunuz (aslinda cogu zaman), bazen endustriniz (mesela silah endustrisine sahip ulkeler, istedigine silah satip istemedigine ambargo uygulayabiliyor), hatta zaman zaman genc bir nufusa sahip olmaniz bile ekonomik bir guc olabilmektedir.

Simdiye kadar anlatildigi kadariyla sanki uluslararasi guc kullanimlarindan bahsediyormusuz gibi gelebilir. Bu yuzden bu guclerin kullanimini biraz acalim.

Fiziki guc kullaniminin cok kucuk ve kapali orgutlerde uygulama ornekleri gorulebilir. Ancak silah kullanimi, bir yasadisi bir fiil gerektirmektedir. Yasadisi orgutler fiziki guc ve silah gucu kullanimina en cok basvuran orgutlerdir.

Ekonomik guc kullanimina en iyi ornek bir koy agasinin, koy ahalisine uyguladigi guc yontemidir. Aslinda feodal topluluklarda bu yontem fiziki gucle beraber cok kullanilmaktadir. Ekonomik guce kurumsal ornekler de verilebilir. Ornegin cok reklam veren sirketler ya da cok ihale veren sirketler, bazi sirketleri bu ihalelerde kayirarak ya da gozardi ederek bu gucu kullanirlar. Cok reklam veren, tuketim maddesi ureticisi bir firma, sirketi hakkinda kotuleyici haber yayinlayan gazetelere reklam vermeme yoluna gidebilir. Kurum icinde de maastan kesme cezalari bir ekonomik guc kullanimina ornek olabildigi gibi, yilsonu primi uygulamasi da buna bir ornektir. Cogu isyerinde calisanlar gecen yilki primi ile bu yilki primi arasindaki farkin enflasyonun ne kadar uzerinde olduguna gore performanslarini anlarlar. Tabiiki terfiler de bir ekonomik guctur.

Bir orgutte lideri tanimlamak icin, calisanlarin taktiklari isimleri dinlemek yeterlidir. Ornegin, titan, diktator, zorba, katil, toranaga (eskiden yayinlanan Shogun dizisindeki bir kahraman) gibi tanimlamalar fiziki guc yada silah gucu kullanan lideri tanimlar. Ekonomik guc kullanan lideri tanimlayan kelimeler de cok ilginc; baba, bonkor, kan emici, tefeci, cimri, varyemez bunlardan en ilgincleri olsa gerek.

Zor kullanan lideri burada bitirdik, onumuzdeki yazida da tayinle gelen lideri tanimak uzere hosca kalin.

Saygi ve Sevgilerimle,

Besim Caliskan

15 Subat,1998

© COPYRIGHT 1998, TURKIYE NET (www.turkiye.net)

. . .